Makrama dla początkujących: pierwszy kwietnik w jeden wieczór

Kiedy pierwszy raz usłyszałem słowo „makrama”, wyobrażałem sobie coś skomplikowanego, robionego przez artystkę z warsztatem pełnym narzędzi. Myliłem się. Makrama to zwyczajny splot liny, a nauczenie się czterech podstawowych węzłów wystarczy, żeby zrobić coś, co wygląda na naprawdę trudne. W tym poradniku przechodzę krok po kroku przez pierwszy projekt: prosty kwietnik, który zawiesisz w oknie albo na ganku. Zajmie ci to jeden wieczór, będzie wymagało kilkunastu metrów zwykłej bawełnianej liny i chęci. Na koniec będziesz mieć przedmiot, który możesz komuś podarować albo powiesić u siebie, i najprawdopodobniej będziesz chciał zrobić następny. To rzemiosło, którym łatwo się zachwycić, bo jeden projekt to jeden wieczór i konkretny efekt w rękach.

Materiały: lina, nożyczki i nic więcej

Przejdźmy do rzeczy. Potrzebujesz liny bawełnianej o grubości około sześciu milimetrów, dostępnej w każdym sklepie z materiałami do rękodzieła za kilka złotych za metr. Na kwietnik kup 12 metrów. Drugie narzędzie to zwykłe nożyczki, bo przecinanie liny jest jedyną czynnością, która ich wymaga. Opcjonalnie przyda się szpilka albo szydełko do rozplatania węzłów, gdy się pomylisz. To wszystko: całkowity koszt to 40–60 złotych, żaden warsztat i żaden specjalny sprzęt. Do pierwszego projektu weź linę jasną, białą, kremową albo szarą, bo na niej najłatwiej zobaczyć węzły i śledzić, na którym etapie jesteś. Ciemne liny wyglądają efektowniej, ale początkującego doprowadzą do rozpaczy, bo nie widać na nich układu splotu. Siądź przy stole, postaw kubek kawy i czytaj dalej.

Cztery węzły: to wszystko, co musisz znać

Większość projektów makramy to kombinacja czterech węzłów: płaskiego (nazywanego też kwadratowym), spiralnego, rypsowego poziomego i rypsowego ukośnego. Do pierwszego projektu wystarczą dwa pierwsze. Węzeł płaski robi się tak: bierzesz cztery liny, dwie skrajne są robocze, dwie środkowe stanowią rdzeń. Lewą roboczą przekładasz nad rdzeniem i pod prawą roboczą, prawą przeprowadzasz pod rdzeniem i nad lewą, a potem zaciągasz. Powtarzasz to samo w odwrotną stronę i węzeł jest gotowy. Węzeł spiralny jest jeszcze prostszy: powtarzasz ten sam ruch zawsze od tej samej strony, a splot sam zaczyna się skręcać w spiralę. Węzeł rypsowy poziomy powstaje, gdy jedną linę prowadzisz poziomo jako prowadnicę i na niej zawiązujesz kolejne liny podwójną pętlą; ukośny działa tak samo, tylko prowadnicę prowadzisz pod kątem. Te węzły widać na setkach filmów w sieci, ale zapamiętasz je szybciej przez praktykę niż przez oglądanie. Nie musisz być dokładny za pierwszym razem: węzły makramy wybaczają błędy. Jeśli się pomylisz, rozluźnisz splot szpilką i zaczynasz od nowa. Makrama uczy cierpliwości, bo zdarza się splatać godzinę i zorientować się, że połowę trzeba rozpleść. To normalna część pracy.

Projekt krok po kroku: prosty kwietnik do okna

Cięcie liny i węzeł u góry

Weź 12 metrów liny i podziel ją na cztery odcinki po 3 metry. Złóż wszystkie cztery na pół, przełóż przez metalowe albo drewniane kółko, a jeśli go nie masz, zawiąż u góry pętlę i owiń ją ciasno krótkim kawałkiem liny, żeby powstał zbierający węzeł. Masz teraz osiem końców po około 1,5 metra.

Węzły w parach i siatka pod doniczkę

Rozdziel je na cztery pary i w każdej parze, licząc od góry, odmierz 25 centymetrów i zrób pierwszy węzeł płaski. Poniżej, po kolejnych 10 centymetrach, dodaj serię pięciu, sześciu węzłów spiralnych, żeby powstał skręcony odcinek. Po następnych 15 centymetrach połącz pary między sobą: bierzesz prawą linę z jednej pary i lewą z sąsiedniej i wiążesz je węzłem płaskim. W ten sposób powstaje siatka, która obejmie doniczkę z czterech stron.

Dolny węzeł, frędzle i próba z doniczką

Na koniec, około 10 centymetrów niżej, zbierz wszystkie osiem końców i zawiąż je jednym węzłem zbierającym, owijając go ciasno na długości 3–4 centymetrów. Nadmiar liny obetnij, zostawiając 10–15 centymetrów frędzli. Teraz wsuń doniczkę o średnicy około 20 centymetrów w powstałą siatkę i sprawdź, czy stoi równo. Jeśli się przechyla, popraw długości i dociągnij węzły, żeby wszystkie cztery boki miały tyle samo. Gotowe: kwietnik trzyma doniczkę i może wisieć w oknie latami.

Praktyka: jak się uczyć i co robić, kiedy się pomylisz

Błąd Przyczyna Rozwiązanie
Węzeł jest luźny i się rozchodzi Zaciągnięty za słabo Rozpleć szpilką, zaciągnij mocniej, powtórz
Liny grubieją i zacinają się przy węzłach Lina jest za cienka albo za mocno skręcona Weź linę plecioną, mniej skręconą, w tej samej grubości 6 mm; grubsze 8–10 mm zostaw na większe formy
Asymetria: jedna strona dłuższa od drugiej Nierówno odmierzone odcinki albo przesunięty rdzeń Rozpleć do miejsca błędu i odmierz od nowa
Nie wiesz, czy efekt wygląda dobrze Brak punktu odniesienia Przejrzyj zdjęcia gotowych kwietników i porównaj proporcje
Sam opis ci nie wystarcza Ruch rąk trudniej opisać niż pokazać Połącz jedno z drugim: tekst na kolejność, film na sam ruch

Jeśli pomylisz się w którymkolwiek miejscu, nie ma po co panikować. Makrama jest w całości odwracalna: rozluźniasz węzeł szpilką, rozprostowujesz linę i zaczynasz od nowa. Żaden materiał się nie marnuje, jedynym kosztem jest czas, a umiejętność rośnie z każdym powtórzeniem. Osoby, które splatają od lat, mówią zgodnie, że przed pierwszym skomplikowanym wzorem zawiązały tysiące prostych węzłów. Makrama dla początkujących to zajęcie powtarzalne i medytacyjne. Po kilku wieczorach zaczniesz wiązać węzły automatycznie, myśląc o czymś zupełnie innym, a dłonie będą pracować same. To najlepsza część rzemiosła: uczy się nie tylko głowa, ale i ręce. Zrób pierwszy projekt dziś wieczorem, a najprawdopodobniej nie będzie ostatni.

TL
O autorze

Tomasz Lis

Kolekcjoner z kilkunastoletnim stażem na targach staroci i giełdach płyt. Ceny zna lepiej niż niejeden sprzedawca, a po okazje wstaje o świcie, żeby zdążyć przed tłumem. Zbiera stare narzędzia, mosiężne lampy i winyle, głównie polski jazz z lat siedemdziesiątych. Twierdzi, że najlepsze znaleziska trafiają się nie na targach, a przy okazji sprzątania cudzych strychów.